Hernieuwbare bronnen dekken al bijna de helft van het verbruik in het land – ze leverden bijna 47% van het totaal, tegen minder dan 30% tien jaar geleden.
Windenergie is de belangrijkste bron van elektriciteit in Spanje. Daarmee haalt wind voor het eerst sinds 2013 kernenergie in binnen de nationale energiemix; 2013 is het enige jaar sinds het begin van de metingen waarin windturbines de voornaamste stroombron waren. Dat jaar was bijzonder gunstig qua wind, terwijl kernenergie te lijden had onder de sluiting van de centrale van Garoña in Burgos. Sindsdien is het aandeel van windenergie in de totale opwekking echter blijven groeien, zowel in absolute als in relatieve zin, een trend die zich in de nabije toekomst lijkt voort te zetten.
Deze mijlpaal, als eerste gemeld door de Spaanse nieuwssite Nius, is slechts een voorproefje van wat komen gaat. “Windenergie zal het Spaanse elektriciteitsnet nog lange tijd domineren,” zegt Francisco Valverde, adviseur bij het energiebedrijf Menta Energía.
Volgens het Nationaal Geïntegreerd Energie- en Klimaatplan (PNIEC), vorig jaar gepresenteerd door de Spaanse regering, zal het geïnstalleerde vermogen van windturbines tot 2030 bijna verdubbelen. In die periode groeit zonne-energie via fotovoltaïsche panelen nog sneller: het geïnstalleerde vermogen wordt meer dan verviervoudigd, waarmee het de op een na belangrijkste stroombron wordt, al blijft het ver achter bij windenergie, zelfs als thermische zonne-energie wordt meegerekend. Het geïnstalleerde kernvermogen daalt intussen tot minder dan de helft van het huidige niveau. Zowel STEG-centrales, die op aardgas draaien, als waterkracht behouden hun aandeel in een mix waarin steenkool niet meer voorkomt.
Nu de aardgasprijzen zijn opgelopen tot vier keer het niveau van januari vorig jaar en de kosten van CO2-uitstoot binnen het Europese emissiehandelssysteem de pan uit rijzen, was 2021 het duurste energiejaar ooit. Daardoor is windenergie belangrijker dan ooit. De vergelijking is helder: hoe meer windturbines en zonnepanelen aan het net leveren, hoe lager de kosten voor consumenten en bedrijven die hun stroom op de gereguleerde markt kopen, ook wel PVPC genoemd. Dat bleek afgelopen zomer, toen STEG-centrales hun productie moesten opvoeren om het gebrek aan wind te compenseren, waardoor de prijzen stegen. In het huidige systeem wordt de elektriciteitsprijs bepaald door het laatste megawattuur dat op een bepaalde dag de markt op komt, en dat werd het afgelopen jaar lange tijd door STEG-centrales geproduceerd.
Door de toename van wind- en zonne-energie in 2021 komt de gezamenlijke bijdrage van alle hernieuwbare bronnen dicht bij de helft van de totale opwekking: samen zijn ze goed voor zo’n 47%, volgens de laatste cijfers van netbeheerder Red Eléctrica de España (REE), geraadpleegd door EL PAÍS. En dat terwijl de opwekking uit waterkracht is afgenomen door minder water in een aantal stuwmeren. Ter vergelijking: tien jaar geleden leverden hernieuwbare bronnen nog minder dan een derde van de in Spanje verbruikte elektriciteit.
Gezien de recente ontwikkelingen en de stroom aan investeringen in groene energie verwachten deskundigen dat hernieuwbare bronnen de andere bronnen binnen enkele jaren zullen inhalen. Hoeveel jaar precies? “Dat hangt grotendeels af van wat er in de nieuwe energieveilingen [voor wind en zon] wordt binnengehaald en van de bijdrage van waterkracht, die alles verandert,” zegt Pedro Linares, hoogleraar aan de Universidad Pontificia Comillas en gespecialiseerd in energievraagstukken.
Volgens Valverde “zijn het op dit moment de hernieuwbare bronnen die geld opleveren.” Ondanks de recente terugkeer van kernenergie in het publieke debatis kernenergie volgens hem alleen rendabel met “aanzienlijke subsidies”. “Soms lijken mensen in de war, maar Spanje heeft alles: we hebben meer wind en meer zon dan vrijwel elk ander Europees land.”
Natalia Fabra, hoogleraar aan de Universidad Carlos III in Madrid, voegt toe: “Eén ding is duidelijk: hernieuwbare technologieën zullen groeien, de rest niet.” Zij heeft zelfs de indruk dat de groene-energiedoelen van het PNIEC ruim vóór 2030 worden gehaald. “De technologische ontwikkeling helpt: de kosten van investeringen in hernieuwbare energie en in batterijen om overschotten op te slaan blijven dalen, en dat versnelt het proces,” zegt ze.
Volgens Fabra ligt de grootste bedreiging voor het halen van de doelen in de maatschappelijke acceptatie van deze technologieën, nu in sommige delen van Spanje het protest tegen de plaatsing van windturbines en zonnepanelen groeit. Ze legt uit: “Veel zal afhangen van het beleid dat wordt gevoerd en van de vraag of de projecten meer bijdragen aan de lokale overheidskas en burgers een positieve verandering merken.”
Bron: El País, december 2021.
